Dünyadan Haberler
Moderator
İran'ın eski Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'ten bölgeyi ateş çemberine çeviren savaşla ilgili hem Tahran'a hem de Washington'a çağrı geldi. Tarafların ateşkes yerine kapsamlı bir barış anlaşmasına yönelmesi gerektiğini söyledi.
Zarif, ABD'de yayımlanan Foreign Affairs dergisine "İran savaşı nasıl bitirmeli?" başlıklı bir makale yazdı.
Eski Dışişleri Bakanı makalesinde İran'ın savaşı açıkça kazandığını yazsa da hem Washington'a hem de Tahran'a çağrıda bulundu.
Cevad Zarif'e göre Tahran, elindeki üstünlüğü savaşmaya devam etmek için değil, zafer ilan etmek ve bir anlaşma yapmak için kullanmalı.
Eski Dışişleri Bakanı, uzayan çatışmaların, daha fazla can kaybına, bölgesel altyapının yok edilmesine ve telafisi olmayan kaynakların tükenmesine yol açacağı uyarısı yaptı.
Zarif, çatışmanın sürmesinin, ABD’nin kara harekatı başlatması ihtimalini doğurabileceğine de dikkat çekti.
Bunu Washington’ı daha derin bir çıkmaza sürükleyecek umutsuz bir hamle olarak nitelendirdi ancak İran’a da kazanç sağlamayacağını belirtti.
Bu nedenle İran'ın eski Dışişleri Bakanı, tarafların önündeki iki yoldan bahsetti.
Biri ateşkes anlaşması. Zarif'e göre bu seçenek, temel sorunları çözmeyi gerektirmediği için yeni bir saldırıyı kaçınılmaz hale getirebilir.
Cevad Zarif makalesinde ikinci seçeneğin yani kapsamlı bir barış anlaşmasının tercih edilmesi gerektiğini yazdı.
Zarif'e göre anlaşma öncesindeyse acil önlemler devreye sokulmalı. Bu önlemlerden biri İran'ın Umman ile işbirliği içinde, ticari gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişini sağlaması. Ancak Amerikalı yetkililer de Hürmüz Boğazı'nın İran için açık olmasına izin vermeli.
KALICI BARIŞ ANLAŞMASINDA NELER ÖNE ÇIKACAK?
Zarif bu noktada Tahran'a da çağrı yaptı. Bu kapsamda İran, asla nükleer silah arayışına girmemeyi ve nükleer programına sınırlar koymayı taahhüt etmeli. ABD ile birlikte karşılıklı kalıcı bir saldırmazlık paktını kabul etmeye hazır olmalı.
Eş zamanlı olarak Amerika Birleşik Devletleri de İran'a yönelik tüm yaptırımları kaldırmak için harekete geçmeli.
Cevad Zarif, aralarında Türkiye, Mısır, Pakistan ve Körfez ülkelerinin de olduğu bölgesel bir güvenlik ağı önerisinde de bulundu.
Zarif'e göre bu güvenlik ağı, gemilerin Hürmüz Boğazı'ndan güvenli geçişi için İran ve Umman arasında resmi düzenlemeler kurulmasını da içerecek.
Eski bakan; Çin Rusya ve Amerika Birleşik Devletleri'nin; İran ve Basra Körfezi'ndeki ülkelerle bir nükleer zenginleştirme konsorsiyumu kurması çağrısı da yaptı.
Zarif'e göre bu konsorsiyum daha sonra Batı Asya'nın tek zenginleştirme tesisi haline gelmeli. Zarif; İran'ın tüm zenginleştirilmiş materyallerini ve ekipmanlarını bu alana transfer edeceğini de yazdı.
Zarif ayrıca ABD'den 2025 ve 2026'daki savaşların neden olduğu hasar ve kayıplar için tazminat talebinde de bulundu.